چگونه جامعه شناسی را ملموس کنیم؟

عنوان کامل مقاله «چگونه جامعه شناسی را ملموس کنیم؟ از نظریه تا زندگی روزمره» می باشد.
جامعه شناسی اغلب به عنوان دانشی انتزاعی و دور از دسترس تصویر می شود که در برج عاج دانشگاه ها محبوس شده است. اما حقیقت این است که جامعه شناسی، هنر دیدن نامرئی ها در جهان مرئی است.

این مقاله به بررسی راهکارهای عینی و کاربردی برای ملموس کردن جامعه شناسی می پردازد و نشان می دهد که چگونه می توان مفاهیم پیچیده را به ابزاری برای درک عمیق تر زندگی شخصی و اجتماعی بدل کرد .

مقدمه

وقتی از «کنش متقابل نمادین» صحبت می کنیم، ممکن است گوشمان برای شنیدن ادامه مطلب می لرزد. اما وقتی همین مفهوم را در «زبان خاص یک گروه دوستی» یا «اشاره های عاشقانه» جستجو کنیم، ناگهان زنده می شود.

مسئله اصلی، ترجمه زبان تخصصی جامعه شناسی به زبان تجربیات روزانه است. ملموس کردن جامعه شناسی نه تنها به درک بهتر عموم کمک می کند، بلکه آن را به دانشی تبدیل می کند که می تواند راهگشای مسائل فردی و جمعی باشد .راهکارهای ملموس کردن جامعه شناسی:

1- قصه گویی و روایت پردازی  (Storytelling)

انسانها ذاتاً با قصه ها ارتباط برقرار می کنند. به جای توضیح خشک نظریه «قشربندی اجتماعی»، می توان داستان زندگی سه نسل از یک خانواده را در محله های مختلف یک شهر روایت کرد.

چگونه موقعیت اقتصادی – اجتماعی پدربزرگ، فرصت های آموزشی پدر را محدود کرد و این محدودیت چگونه بر انتخاب های شغلی نسل سوم تاثیر گذاشت؟ این روایت، «تولید و بازتولید نابرابری» را ملموس می کند .

2- پیوند با زندگی روزمره  (Connection to Daily Life)

از خود بپرسید: «امروز کجا با جامعه شناسی برخورد کردم؟»

صف نانوایی: نظم اجتماعی، هنجارهای نانوشته (حق تقدم)، همکاری و گاهی تضاد منافع را در کوچکترین مقیاس نشان می دهد .

اروین گافمن است. ما چه بخشی از (Self-Presentation) پروفایل اینستاگرام: نمایشی عالی از «خود ارائه گری» خود را برجسته و چه بخشی را پنهان می کنیم؟ چرا؟

انتخاب لباس: پدیده ای است که «مد»، «طبقه»، «هو یت» و «کنترل اجتماعی» را یکجا در خود دارد .

3- استفاده از داده های ملموس و هنر  (Using Tangible Data & Art)

آمارهای خشک می توانند با روش های خلاقانه زنده شوند .

اینفوگرافیک: نمایش شکاف درآمدی بین زنان و مردان با نمودارهایی ساده و قابل درک .

عکاسی مستند: مجموعه عکس هایی از «دیوارهای شهر» می تواند گفتمان های سیاسی، فرهنگی و اعتراضی یک جامعه را روایت کند .

فیلم و سینما: فیلم هایی مانند «آژانس شیشه ای» (نقد بوروکراسی) یا «جدایی نادر از سیمین» (تقابل طبقات و ارزش ها(، مباحث جامعه شناختی را به شکلی داستانی و تاثیرگذار ارائه می دهند .

4- تجربه سازی و شبیه سازی (Experimentation & Simulation)

در کلاس های درس یا کارگاه ها می توان موقعیت هایی ساخت که افراد مفاهیم را «زیسته» و «احساس» کنند . شبیه سازی یک مصاحبه کاری که در آن افراد با جنسیت، قومیت یا لهجه های مختلف حضور می یابند.

بازی نقش (Role-Playing)  «تبعیض ساختاری» را به تجربه ای عینی تبدیل می کند.

بازی «انجام کار» (The Game of Life) طراحی یک بازی رومیزی که در آن بازیکنان با موقعیت های اجتماعی اولیه متفاوت (ثروتمند، فقیر، دارای سرمایه فرهنگی بالا و …) شروع می کنند و باید مراحل زندگی را طی کنند. این بازی، مفهوم «سرمایه» در نظریه پیر بوردیو را به شکلی ملموس آموزش می دهد .

5- پرسش های ساده و کاربردی  (Simple & Applicable Questions)

جامعه شناسی را به یک سری سوال تبدیل کنید که هر کسی می تواند از خود بپرسد :

«چه قوانین نانوشته ای در خانواده ما حاکم است؟»

«چرا در آسانسور همه به در نگاه می کنند؟»

«طراحی شهری محله ما چه تاثیری بر روابط همسایگی دارد؟»

«این آگهی تلویزیونی سعی دارد چه آرزوها و ترس هایی را در من بیدار کند؟»

این پرسش ها، لنز جامعه شناختی را بر چشم ما می گذارد.

نتیجه گیری

ملموس کردن جامعه شناسی به معنای ساده ساز ی مبتذل آن نیست، بلکه به معنای غنی سازی درک ما از جهان از طریق این دانش است.

وقتی جامعه شناسی از صفحات کتاب ها به خیابان ها، خانه ها و شبکه های اجتماعی ما قدم بگذارد، به ابزاری قدرتمند برای خودآگاهی فردی و تغییر اجتماعی تبدیل می شود. جامعه شناسی ملموس، جامعه شناسی است که نفس می کشد، حرف می زند و به زندگی ما گره می خورد. این هنر ماست که آن را به گوش همگان برسانیم.