بیایید با پاسخ به این پرسش شروع کنیم: آگاهی اجتماعی چیست؟
آگاهی اجتماعی (Social awareness) توانایی درک دیدگاه دیگران و همدلی با آنهاست، از جمله افرادی با پیشینهها و فرهنگهای متنوع.
این توانایی در قدرت فرد برای درک هنجارهای اجتماعی، اخلاقی و رفتاری در جامعه، در میان خانواده و دوستان، و در موقعیتهای رسمی یا غیررسمی نمود پیدا میکند.
در فرآیند شکلگیری آگاهی اجتماعی، ما میآموزیم که مسائل مربوط به امتیاز و سوگیری را در اشکال مختلف آن—مانند جنسیتزدگی، تبعیض علیه افراد دارای معلولیت، سنگرایی، نژادپرستی، کلیشههای دگرجنسگرامحور و غیره—نقد کرده و برای اصلاح آنها تلاش کنیم.
اشکال آگاهی اجتماعی
آگاهی فرهنگی (Cultural Awareness): درک و احترام به پیشینههای فرهنگی مختلف، سنتها و شیوههای گوناگون زندگی.
آگاهی عاطفی (Emotional Awareness): شناخت و درک احساسات خود و دیگران که برای برقراری ارتباط موثر و همدلی بسیار ضروری است.
آگاهی اقتصادی (Economic Awareness): آگاهی از نظامهای اقتصادی، نابرابریها و مسائلی که بر جوامع تاثیر میگذارند، مانند فقر و بیکاری.
آگاهی زیستمحیطی (Environmental Awareness): درک مسائل اکولوژیکی و تاثیر فعالیتهای انسانی بر محیطزیست و ترویج پایداری و حفاظت از منابع طبیعی.
آگاهی سیاسی (Political Awareness): داشتن دانش درباره نظامهای سیاسی، سیاستها و پیامدهای قوانین بر جامعه.
آگاهی عدالت اجتماعی (Social Justice Awareness): درک مسائل مربوط به برابری، تبعیض و حقوق بشر و حمایت از جوامع بهحاشیهراندهشده.
آگاهی جهانی (Global Awareness): شناخت مسائل جهانی مانند تغییرات اقلیمی، مهاجرت و روابط بینالملل و درک تاثیرات محلی آنها.
سواد رسانهای (Media Literacy): توانایی تحلیل انتقادی محتوای رسانهها، درک سوگیریها، نحوه بازنمایی و تاثیر رسانه بر افکار عمومی.
اهمیت آگاهی اجتماعی
آگاهی اجتماعی نقش بسیار مهمی در شکلگیری جامعهای همدل و عادلانه ایفا میکند. در ادامه به برخی از جنبههای کلیدی اهمیت آن اشاره میشود:
1- تقویت همدلی و دلسوزی
آگاهی اجتماعی به افراد کمک میکند احساسات دیگران را درک کرده و با آنها همدلی کنند. این همدلی موجب ایجاد ارتباطات قویتر، روابط حمایتی و شکلگیری حس تعلق به جامعه میشود.
2- ترویج فراگیری و تنوع
آگاهی از فرهنگها، دیدگاهها و تجربههای متفاوت، روحیه فراگیری را تقویت میکند. این امر به افراد کمک میکند تنوع را ارزشمند بدانند و محیطهایی ایجاد شود که در آن صدای همه شنیده شده و مورد احترام قرار گیرد.
3- افزایش مشارکت اجتماعی
افراد دارای آگاهی اجتماعی بیشتر در فعالیتهای اجتماعی، امور داوطلبانه و مدیریت محلی مشارکت میکنند. این مشارکت فعال، پیوندهای اجتماعی را تقویت کرده و حل مسئله جمعی را ارتقا میدهد.
4- کمک به ایجاد تغییرات اجتماعی
جامعهای آگاه و مطلع میتواند محرک تغییرات اجتماعی باشد. آگاهی از مسائل اجتماعی، افراد را توانمند میسازد تا برای عدالت مطالبهگری کنند، نابرابریها را به چالش بکشند و بر سیاستهایی که در جهت منافع عمومی هستند، تاثیر بگذارند.
5- بهبود سلامت روان و رفاه فردی
درگیر شدن با مسائل اجتماعی و کمک به دیگران میتواند احساس هدفمندی و رضایت بیشتری ایجاد کند. اعمال نیکوکارانه و مشارکت اجتماعی موجب افزایش سلامت روان و تابآوری میشود.
6- تقویت تفکر انتقادی
آگاهی اجتماعی باعث تقویت تفکر انتقادی درباره هنجارها و مسائل اجتماعی میشود. افراد را تشویق میکند کلیشهها را زیر سوال ببرند، سوگیریها را به چالش بکشند و بهجای پذیرش وضع موجود، در پی درک عمیقتر باشند.
7- ایجاد روابط قویتر
درک زمینههای اجتماعی تجربههای دیگران به برقراری ارتباط بهتر و شکلگیری روابط سالمتر کمک میکند. این امر فضایی مبتنی بر اعتماد و احترام ایجاد میکند که برای همکاری و کار گروهی ضروری است.
8- توانمندسازی گروههای بهحاشیهراندهشده
افزایش آگاهی اجتماعی توجه را به چالشها و مشکلات گروههای محروم جلب میکند. این امر میتواند حمایت بیشتری از ابتکارات مرتبط با عدالت و برابری ایجاد کرده و صدای آنان را تقویت کند.
9- پرورش شهروندان آگاه
جامعهای با آگاهی اجتماعی بالا بهتر میتواند در مسئولیتهای مدنی مانند رای دادن و سازماندهی اجتماعی مشارکت کند. شهروندان آگاه تصمیمهای سنجیدهتری میگیرند که با ارزشهایشان و نیازهای جامعه همسو است.
منبع:
https://www.jaincollege.ac.in/blogs/what-is-social-awareness-and-why-its-crucial
