تروما واژه ای یونانی به معنای زخم است و اصطلاحاً به هر ضربه و شوکی گفته می شود که از بیرون بر بدن و یا روان شخص وارد شود.
در ابتدا تروما تنها مختص به پزشکی و جراحی بود و به زخم یا جراحتی اطلاق می شد که عامل خارجی داشت.
به مرور این واژه وارد حوزه روانشناسی شد و از این رو یکی از انواع گونه های تروما، ترومای روانی (روان زخم) و همچنین ترومای اجتماعی است. فراموش نکنیم، غالب بیماری هایی که انسان را دچار می کند، ریشه روانی دارد.
ترومای روانی ضربه ای است که بر روح و روان انسان وارد می شود که به دنبال خود اثرات سوء و ویرانگری را به دنبال دارد.
از سویی ترومای اجتماعی حوزه بیشتر و وسیعتری را درگیر می کند؛ چرا که انسان موجودی اجتماعی است و نمی تواند مستقل از محیط و اطرافیان زندگی کند.
در واقع اتفاقاتی ناگواری که برای جوامع رُخ می دهد، نمونه بارزی از ترومای اجتماعی است. از جمله این موارد می توان به تلاطم و تشنج هایی اشاره کرد که گاه به کشتار نیز منجر می شود.
همچنین جنگ، قحطی، خشونت، سرکوبی، بی عدالتی و بیماری از عوامل ترومای اجتماعی هستند.
متاسفانه آثار و عواقب مربوط به تروما، ماندگار بوده و شخص و جامعه دیگر جامعه قبلی نخواهد بود.
ضمن اینکه ترومای اجتماعی، تالمات خود را به نسل های آتی نیز سرایت می دهد.
ناگفته نماند افسردگی، اختلال خواب، هراس، پوچ انگاری، بی تفاوتی، بی اعتمادی به دیگران، عدم تمرکز و و همچنین عدم اعتماد به نفس از نشانه های تروماست.
هر چند ترومای اجتماعی قابل درمان است، ولی شرایط و ملزومات خاص خود را می طلبد.
امید بخشی به منظور افزایش روحیه یکی از مهم ترین عوامل جهت برون رفت از ترومای اجتماعی است.
همچنین نگرش گذرا نسبت به گذشته نیز می تواند در این مقوله کارساز باشد؛ هر چند این مهم نیاز به مهارت و حتی آموزش های خاص است.
از سویی و هر چند برخی جوامع با مهارت و مقاومت می توانند از شرایط تروما خارج شده و حتی آن را تبدیل به یک برتری کنند، ولی غالب جوامع نیز قادر نیستند و به ناچار از آسیب های عمیق، ماندگار و جدی آن در امان نخواهند بود.
ترومای اجتماعی درد و رنجی همگانی است و همت و بینش جمعی می طلبد. در نهایت به همان گونه که در روان شناسی یک انسان بالغ گاهی حتی از یک کودک نیز آسیب پذیرتر است، جامعه نیز نسبت به ترومای روانی شخصی می تواند بسیار آسیب پذیرتر باشد، صدمه های که در نهایت فرد فرد جامعه را متاثر می کند.
در ترومای اجتماعی، اشخاصی بیشترین تاثیر را دارند که نه تنها تعادل خود را حفظ می کنند بلکه جامعه را به سوی ثبات سوق می دهند. تاثیر این افراد به مانند نوشدارویی برای جوامع است.
ترومای اجتماعی مستقل از اینکه در مدت کوتاه و یا زمان طولانی بر جامعه عارض شود، برای درمان نیاز به زمان دارد و به مانند بیماری می ماند که هر چند آمدنش لحظه ای است ولی مدت های مدیدی جوامع را درگیر می کند.
امید که مجموعه ها، مهارت ها و مقاومت های لازم برای غلبه بر این چالش بزرگ را کسب کرده و بهره ببرند.
