وجه تمایز جامعه شناسانه اندیشیدن

با این حال، جامعه شناسی هم مانند دیگر رشته های مطالعاتی، چشم اندازهای شناختی خودش را دارد که مجموعه ای از پرسش ها و همچنین اصول تفسیری خاص خود را برای تحقیق درباره کنش های انسانی پیش می گذارد.

از این منظر می توان گفت جامعه شناسی با نگاه به کنش های انسانی به منزله عناصری از پیکربندی های وسیع تر از سایر رشته ها متمایز می شود.

پیکره بندی های وسیع تر یعنی هم آیندی غیرتصادفی کنشگرانی که در شبکه ای از وابستگی متقابل به هم دوخته شده اند (وابستگی حالتی است که در آن از احتمال یک کنش و احتمال موفقیت آن بسته به این که سایر کنشگران چه کسانی هستند، چه می کنند و ممکن است چه کنند، تغییر می کند).

جامعه شناسان می پرسند این وضعیت، یعنی روابطی که وارد آن می شویم و جوامعی که جزئی از آن ها هستیم، چه پیامدهایی برای کنشگران انسانی دارد.

این امر به نوبه خود، موضوع مطالعه و کندوکاو جامعه شناسی و پیکربندی آن است و بنابراین، شبکه های وابستگی متقابل، شرایط دو سویه کنش و گسترش محدوده های کنش، یا تحدید آزادی کنشگران از جمله دلمشغولی های عمده جامعه شناسی است.

کنشگران فردی بر حسب عضویت یا همکاری در شبکه ای از وابستگی های متقابل، به میدان مطالعه جامعه شناختی وارد می شوند.

جامعه شناسی، فرد را مهم و قابل توجه می داند، اما قضیه اتمیسم یا انزوای اجتماعی که بین ما رواج دارد و در ایده فردگرایی متجسد شده است، موضوع دیگری است که البته الزاماً نشانه گسست اجتماعی نیست.

جامعه شناسی قبل از هر چیزی به نگرش رابطه ای یا نسبتی توجه دارد، یعنی ما در جامعه زاده شده ایم و عضو جامعه ای هستیم که پیش از ما وجود داشته است.

ما در این مناسبات ساخته و پرداخته می شویم و تجارب ما متاثر از ساختارهای اجتماعی هستند و زاویه دید ما متاثر از چارچوب های ارجاعی فرهنگی.

ما وابسته به دیگرانیم و طرز نگاهمان به خودمان به میانجی این مناسبات شکل می گیرد.

بنابراین، پرسش محوری جامعه شناسی این است: چگونه انواع مناسبات اجتماعی و جوامعی که در آن زندگی می کنیم به نحوه نگاهمان به خودمان و دیگران، نحوه ساخته شدن دانشمان و نگاهمان به محیط های اطراف ربط پیدا می کنند و چه پیامدهایی به بار می آورند؟

این گونه پرسش هاست – پرسش از اجزای واقعیت عملی که زندگی روزمره ما را تحت تاثیر قرار می دهد – که برسازنده جامعه شناسانه اندیشیدن است و آن را به منزله شاخه نسبتاً خودآیینی از علوم اجتماعی تعریف می کند.

جامعه شناسانه اندیشیدن قسمی روش رابطه ای در فهم جهان را در خود خلاصه می کند که همزمان، برای امکان اندیشیدن به این جهان، به سبک و سیاقی متفاوت، راهی می گشاید.

منبع:

باومن، زیگمونت/ مِی، تیم (1404)، جامعه شناسانه اندیشیدن، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی، ص 33-32.