امروزه مطالعات فرهنگی از منابع ارزشمند برای درک ماهیت و سازوکارهای جماعت ها و جمعیت ها به شمار می رود.
این مطالعات کمک شایانی به درک تغییرات اجتماعی می کنند و در این زمینه، پژوهش های استوارت هال و دیگران اهمیت بسیاری دارند.
این پژوهش نشان می دهند که چگونه طبقه اجتماعی به تدریج اهمیت خود را از دست داده و امر فرهنگی بر امر اجتماعی برتری یافته است.
در پی این تحول، مسئله «فراغت» از مسئله «تولید» مهم تر شده است.
همه این تحولات دلالت های مهمی برای هویت جماعتی و جمعی دارند.
مطالعات فرهنگی اخیراً بر مسئله رسانه متمرکز شده و نشان داده است که مصرف فرهنگی از تولید فرهنگی مهم تر است.
تحلیلگرانی چون فیسکه (John Fiske) ادعا کرده اند که حتی فیلم های هالیوودی و موسیقی های اپرایی تاثیرات پیشرونده سیاسی دارند.
این محصولات فرهنگی لزوماً در خدمت ایدئولوژی مسلط نیستند، بلکه می توانند در فرایند مصرف فرهنگی به ابزاری برای مبارزه جمعی با سلطه بدل شوند.
آنچه در این جا برای من مهم است تحلیل سیاسی فیسکه و دیگران نیست، بلکه می خواهم درباره امکان وجود «جماعت فرهنگی» بحث کنم.
واژه هایی مانند «تولید کننده»، «متن» فرهنگی یا «ابژه» فرهنگی و «مصرف کننده»، همگی دارای معانی مهمی اند و دال بر شکل گیری جمعیت هایی اند که معانی مشترکی میانشان جریان دارد و رفتارهای مشترکی دارند.
در این زمینه، مطالعات فرهنگی چندان عمیق نمی شود و کارهای فیسکه و همکارانش درباره جماعت های فرهنگی نیز بسیار سطحی و گذراست.
در این مبحث، نوشته های دیک هبدیج (Dick Hebdige) پیرامون «خُرده فرهنگ ها» غنای بیشتری دارد.
هبدیج به جای آنکه توجه خود را به تولیدکنندگان و مصرف کنندگان معطوف کند، بر فرایندها و رفتارهای فرهنگی متمرکز می شود.
او از مفهوم «اعتبار» در بستر جماعت های خُرده فرهنگی سخن می گوید و در واقع به بررسی ویژگی های «جماعت های بازاندیش» می پردازد.
جماعت های ساده و جماعت های بازاندیش از این جهت با هم متفاوتند که در مورد نخست فرد ناخواسته درون شبکه ای از معانی و رفتارهای مشترک قرار می گیرد، اما در مورد دوم فرد به انتخاب خود و به نحوی بازاندیشانه در معانی و رفتارهای مشترک مشارکت می جوید و به جهان جماعتی خُرده فرهنگ های جوان پای می گذارد یا حتی، با کمک دیگران، جماعت نوینی را بر پا می کند.
منبع:
اولریش بک / آنتونی گیدنز / اسکات لش (1402)، مدرنیته بازاندیشانه؛ سیاست، سنت و زیبایی شناسی در نظم اجتماعی مدرن، ترجمه سلمان صادقی زاده، تهران: نشر ثالث، ص 201-200.
