خلاق و ابداعی

تیپ ایده ال نبوت و امامت

خاستگاه  اصطلاح تیپ ایده ال به سقراط معلم حقیقت بر می گردد که در پی کشف صورت حقیقی امور و فهم حقیقت بود.

افلاطون شاگرد سقراط آن را در نظریه «مثل» به عنوان حقیقت ثابت امور صورت بندی کرد.

اما، در جهان مدرن این امانوئل کانت بود که طرحی از «تیپ ایده ال» به عنوان صورت ناب همه چیزها ارایه نمود.

در علوم اجتماعی مدرن نیز، ماکس وبر دانشمند اجتماعی بزرگ، «تیپ ایده ال» را به عنوان یک ابزار روشی و نظری جهت شناخت «شکل اصلی پدیده های انسانی اجتماعی» مطرح و روشمند نمود.

بنابراین وقتی از «تیپ ایده ال نبوت و امامت» نیز سخن به میان می آید  این معانی سقراطی – افلاطونی – کانتی- وبری» مدنظرند.

اما چنان چه «نبوت و امامت» به شیوه دیگری جز «تیپ ایده ال» فهم شود (مانند آن چه که در تاریخ نگاری سنتی و کلاسیک اسلام/ کلام  اسلامی/ فقه سیاسی از نبوت و امامت فهم و روایت شده است)، آن گاه ما با برداشت دیگری از نبوت و امامت مواجهیم که متفاوت و حتی متضاد با «تیپ ایده ال نبوت و امامت» است.

اما، توصیفی از «تیپ ایده ال نبوت و امامت»

🔰 نبوت و امامت، «صفت» اند، نه سمت و پست

🔰 نبوت و امامت، «رسالت»  اند، نه سیاست و حاکمیت

🔰 رسالت نبوت و امامت، از جنس اراده معطوف به «حقیقت و معنویت و اخلاقیت» است، نه اراده معطوف به “قدرت و سلطه و زور و  اقتدار”

🔰 نبوت و امامت، «رسم» اند، نه اسم

🔰 نبوت و امامت، ماهیتاً «حقیقی» اند، نه اعتباری و مجازی

🔰 نبوت و امامت از حیث عقیدتی و معرفتی و اخلاقی «الگوی مرجع» و« گروه مرجع» برای پیروان آیینی و معتقدان معنویت گرا و کنش ورزان دین ورز هستند، نه فرمانده و حاکم و امیر و سلطان مردم

دکتر سیدمحمود نجاتی حسینی

جامعه شناس، استاد دانشگاه، مدیر گروه «جامعه شناسی دین» انجمن جامعه شناسی ایران

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا