علمی پژوهشی

جامعه شناس حرفه ای و انواع پیام

اطلاعات و اخباری که از طریق رسانه های جمعی چون تلویزیون و رادیو ارسال می شود را پیام می گویند یا به این عنوان می شناسند.

گرچه دنیای امروزی در هر گوشه و کنارش رسانه ای برای انتقال پیام دیده می شود، ولی الزاماً انتقال پیام ها و انواع پیام در زندگی جمعی به آنها ختم نمی شود.

صدای اذان که از مسجد پخش می شود

فریادی مادری در پارک که فرزندش را سرزنش می کند

دو مشتری که در سوپرمارکت در حال گفتگو در مورد یک کالا هستند

تراکت هایی که جوانی در خیابان به دست مردم می دهد

گلدان های گلی از ایوان منزلی آویزان هستند

طرح لباس هایی که مردم به تن دارند

و …

نمونه هایی از انتقال پیام هستند که ارتباط چندانی نیز با رسانه های جمعی ندارند.

رسانه های جمعی و چگونگی انتقال پیام، شرایط فرستنده و غیره در جامعه شناسی وسایل ارتباط جمعی مورد مطالعه و بررسی است و در اینجا قصد واگویی آنها نیست.

بررسی پیام و انواع پیام به منظور شناخت و درک شرایط است که جامعه شناس به اقتضای حرفه خویش در آنجا حضور یافته است.

از رنگ دیوارها، تا دکورها و تابلوهایی که نصب هستند

از اشعار و نوشته هایی که در روی میز قرار دارند تا کتاب ها و …

از قیافه و برق چشم ها تا نوع لباس و آرایش

و …

در حقیقت، هر آنچه که بتوان از طریق آن یعنی «پیام»، اطلاعات و دانسته هایی را به دست آورد که معرف آن موقعیت اجتماعی باشد.

بنابراین، پیام ها طیف بزرگی را شامل می شوند یا به تعبیر دقیق تر، همه چیز را دربرمی گیرند!

جامعه شناس حرفه ای چه پیام هایی را مورد توجه قرار می دهد؟

چه پیام هایی را دقیق و خیلی موشکافانه بررسی می کند؟

با مروری بر انواع دسته بندی پیام ها شروع می کنیم:

پیام ها به دو دسته رسمی – غیررسمی تقسیم می شوند.

پیام های رسمی؛ همه چیزهایی هستند که در روابط اداری، قاعده مند، مشخص و تحت لوای قوانین و اصول معین رد و بدل می شوند.

پیام های غیررسمی؛ همه چیزهایی را در برمی گیرند که در روابط غیراداری و غیرتشکیلاتی وجود دارند.

مثال اول:

لباس در محل کار از قاعده مشخصی پیروی می کند که می شود پیام رسمی

لباس در مهمانی یا جمع خانوادگی الگوی چندان مشخصی ندارد که می شود پیام غیررسمی

مثال دوم:

اتاق کار یک کارمند در محل کار تابع قوانین شغلی است که می شود پیام رسمی

اتاق کار همان کارمند در منزل تابع قاعده معینی نیست که می شود پیام غیررسمی

بنابراین، در محیط های رسمی که افراد تابع چهارچوب های مشخص عمل می کنند، پیام ها از تنوع و تفاوت چندانی برخوردار نیستند.

اما، محیط های غیررسمی که افراد الزامی به تبعیت از قاعده های کنترلی ندارند، پیام ها متنوع هستند و لذا، اطلاعات بیشتری در اختیار دارند.   

جامعه شناس حرفه ای به هر دو نوع پیام نظر دارد.

زیرا، پیام های رسمی و غیررسمی مکمل یکدیگر هستند و مجموعاً اطلاعات کاملی را ارائه می دهند.

انواع پیام به لحاظ محتوایی که منتقل می کنند شامل دسته های مختلف هستند که تعدادی از آنها عبارتند از:

پیام های بدن

پیام های عاطفی

پیام های فکری

پیام های اعتقادی

پیام های عادی روزمره

پیام های معقول و منطقی

پیام های ارزشی

پیام های منزلتی و اعتباری

پیام های علمی (را نباید متفاوت و برتر ببیند)

پیام های اضطراری

این پهنه محتوایی را می توان به سه دسته خلاصه کرد:

1- پیام های مادی یا فیزیکی

2- پیام های عقلانی

3- پیام های حسی

بدیهی است که تجمیع این سه دسته اطلاعات دقیق تری را در اختیار جامعه شناس می گذارد.

ظاهراً شروع دریافت پیام ها از پیام های مادی است. چرا که عینیت آنها به آسانی به چشم می آید یا لمس می شود و …

سپس، نوبت پیام های عقلانی است که حاوی افکار، اندیشه ها، اعتقادات … است که یا به زبان می آید و می توان آنها را شنید یا به نمایش می آیند مانند آئین ها

و بالاخره، در آخر پیام های حسی یا عاطفی قرار دارند که به صورت تموج های درونی یا رفتارهای بیرونی بروز می کنند.

این ترتیب مرسوم و متداول است که بیان شد.

جامعه شناس حرفه ای نیز در اولین ملاقات شاید لازم باشد همین ترتیب را مورد توجه قرار دهد.

ولی آنچه روشن و آشکار است که پیام های حسی از عمق و درون خبر می دهند و بنابراین، پیام های درست تر و منطبق بر واقعیت هستند.

لذا، جامعه شناس حرفه ای در حالی که سعی می کنند چیزی را در پیام های مادی یا عقلانی از قلم نیندازد، از همان ابتدا، به پیام های حسی توجه دارد و آنها را زیر نظر می گیرد.

چرا که پیام های مادی و عقلانی به راحتی از طرف فرستنده قابل دستکاری هستند و در نتیجه عیار درستی آنها چندان بالا نیست.

اما، پیام های احساسی به سختی دستکاری می شوند و زیاد تحت کنترل نیستند، برای همین به واقعیت نزدیک تر هستند.  

دکتر منیژه نویدنیا

دکتری جامعه شناسی. نظریه پرداز و محقق. نویسنده اولین کتاب امنیت اجتماعی در ایران، معرف جامعه شناسی تحلیلی با نگارش شش جلد کتاب، استاد دانشگاه و موسس سایت جامعه شناسان جوان

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا