دل نوشته علمی

كدام گفت‌وگو فايده دارد؟

پس از سال‌ها گفت‌وگو و مناظره و مباحثه با ديگران به اين نتيجه تلخ رسيده‌ام که «دليل» و «برهان» و «ادب»، و حتي «سند» و «مدرک» کمترين تاثير را در تغيير افکار آدم‌ها دارد.

ذهن و باورهای ما تحت تاثير عوامل ديگری است.

مهم‌ترين عامل، شخصيت اخلاقی ما است.

اين عامل است که ما را در برابر انديشه‌ای خاضع يا سرکش می‌کند.

شخصيت اخلاقی آدم‌ها در بستری از شرايط خانوادگی و اجتماعی و برخی خصلت‌های فردی و عوامل درونی شکل می‌گيرد و تاثيرگذاری بر اين عوامل، فوق العاده زمان‌بر و دشوار است.

هر کسی با ترازوی خود به ميدان بحث و گفت‌وگو می‌آيد.

شما سخنی می‌گوييد که در ترازوی شما، وزن سنگينی دارد، اما در ترازوی او، کم‌وزن است.

در نتيجه، شما ناباورانه متوجه می‌شويد که هر چه گفته‌ايد، در او اثری نگذاشته است؛ چون برای او وزنی نداشته است.

پس دليل شما مهم نيست؛ مهم ميزان و ترازويی است که طرف مقابل براي وزن‌کشی دلايل شما با خود آورده است.

از طرف ديگر، ترازوی هر کس، همان شخصيت او است و گرفتن ترازوی کسی از دستش، يعنی بی‌شخصيت کردن او، و معمولاً کسی به‌‌آسانی تن به اين وضعيت نمی‌دهد.

بنابراين شايد بهترين راه برای تاثيرگذاری بر ديگران، گفت‌وگوی خستگی‌ناپذير درباره ترازوها و شاخص‌ها است.

يعني بحث را بايد از سطح به اعماق برد تا شايد نتيجه‌ای بدهد.

البته اين شيوه گفت‌وگو، فقط از عهده کسانی برمی‌آيد که اولاً شاخص‌ها را بشناسند و ثانياً روش دفاع از آنها را بلد باشند.

البته همه اين حرف‌ها در جايی معنا دارد که پای منافع مادی در ميان نباشد و هر دو سوی گفت‌وگو، فقط انگيزه علمی يا فرهنگی داشته باشند.

رضا بابایی

محقق و پژوهشگر در حوزه دين، ادبيات و فرهنگ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا