علمی تحلیلی

کاهش اعتماد اجتماعی؛ آسیب اجتماعی

اعتماد یکی از جنیه های مهم روابط انسانی و اجتماعی در میان افراد، گروه ها و نهادهای اجتماعی است.

در جریان تعاملات اجتماعی و کنش های متقابل بین افراد و گروه های اجتماعی، اعتماد نقش مهمی در ایجاد نظم و همبستگی اجتماعی برعهده دارد.

از طرفی، اعتماد اجتماعی، از عناصر مهم در پذیرش و همدلی اجتماعی محسوب می شود و بستر ساز تعاملات اجتماعی و مفهوم کانونی سرمایه اجتماعی است.

از نظر زتومکا، فرهنگ اعتماد، بیش از هر نظام سیاسی دیگر، در نظام دموکراتیک محقق می گردد.

فرهنگ اعتماد در این نظام، عمدتاً بر پایه دو معیار پاسخگویی و تعهد و التزام پیشین بنیان گذاشته می شود.

اعتماد اجتماعی، بستر تعاملات و روابط اجتماعی در جامعه است.

از دیدگاه زیمل اعتماد زمانی وجود خواهد داشت که انسان ها به افراد یا اصولی باور داشته باشند.

اعتماد بیان کننده این احساس است که میان تصور ما از یک موجود و خود آن موجود پیوند و وحدت معینی وجود دارد و ادراک ما از آن وجود از تداوم معینی برخوردار است.

از دیدگاه دورکیم پایه اصلی هر نظم اجتماعی، عاطفه است و ریشه در وابستگی عاطفی به جمع و روابط عاطفی در جمع دارد.

فرسایش اعتماد اجتماعی، موجب اختلال رابطه ای می شود.

از دیدگاه چلبی اختلال رابطه ای ممکن است به پنج صورت در جامعه ای بروز کند.

نخست) روابط موجود بین جمعیت کنش گران کم تر از روابط ممکن بین آنها باشد.

دوم) روابط تعاملی و دو جانبه بین آنها کاهش پیدا کند و در مقابل روابط یک جانبه و دستوری افزایش یابد.

سوم) تعدد و تکثر روابط بین افراد کاهش یابد.

چهارم) شدت روابط اجتماعی کاهش پیدا کند.

پنجم) تنوع گروه ها و هویت ها در روابط اجتماعی کاهش یابد.

در صورتی که به هر دلیل روابط گرم و در عرض جامعه به سردی میل کند و احساس تعلق افراد و کنش گران به جامعه سست شود، میزان اعتماد اجتماعی و نظم هنجاری و تعهدات جمعی تضعیف می شوند و در نتیجه استحکام اجتماعی خدشه دار شده و آسیب پذیری جامعه و افراد فزونی می گیرد.

کاهش اعتماد اجتماعی به کاهش سطح روابط اجتماعی می انجامد که پیامد آن یأس اجتماعی، احساس عجز و تنهایی است.

اعتماد اجتماعی تحت تأثیر عوامل مختلفی تقویت یا تضعیف می شود که یکی از آنها رسانه های جمعی است.

رسانه های جمعی افزون بر اطلاعاتی که در اختیار مخاطبان قرار می دهند، تفسیر و تحلیل هایی ارائه می دهند که به تدریج بخشی از نظام معرفتی افراد را تشکیل می دهد.

از این رو، امروزه نگرش خوش بینانه و بدبینانه مردم به امور مختلف تا حدقابل ملاحظه ای تحت تأثیر نوع و محتوای پیام های رسانه های جمعی ساخته و پرداخته می شود.

بدین ترتیب، اگر مردم اعتماد خود را نسبت به رسانه داخلی و ملی از دست بدهند، هماهنگی و انسجام نهادهای مختلف با مردم دچار اختلال می شود و نهادهای مسئول نمی توانند کارکردهای خود را به انجام برسانند.

نتیجه این امر به بیگانگی بین مردم و نهادهای مسئول می انجامد و پیامد این عدم تعامل، هرج و مرج، آشفتگی و تشدید تعارض ها و تضادها بین مردم و حکومت و یا بخش های مختلف جامعه است.

برچسب ها

دکتر علی نوری

دکتری جامعه شناسی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر اجتماعی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن