علمی تحلیلی

تاملی بر فضای مجازی و آسیب های اجتماعی آن

اينترنت علي رغم تمام محاسن و مزايايي  كه دارد، اما يك سري دغدغه ها و نگراني هايي را براي خانواده ها ايجاد كرده است كه آن هم مي توان گفت به خاطر تأخر فرهنگي در جهت استفاده از اين ابزار و تكنولوژي مدرن است.

عصر حاضر؛ عصر رسانه هاي ارتباط جمعي است و امروزه اين تاخت و تاز رسانه هاي جمعي بيشتر در بستر اينترنت صورت مي گيرد.

امروزه ورود به دنياي فضاي مجازي و يا به عبارت بهتر، زندگي در محيط هاي مجازي امري بديهي به شمار مي رود و از شاخصه هاي مهم رسانه هاي پُست مدرن اين است كه به راحتي در اختيار افراد قرار گرفته و اين امر به مرور بر تمام ابعاد زندگي اجتماعي انسان ها تاثير گذاشته و به ويژه كاركرد نهادهاي اجتماعي را نيز تحت شعاع قرار داده است.

بطوري كه ميزان كنترل خانواده ها و حتي نحوه تربيتي خانواده ها، مدارس و جامعه را  نيز از خود متأثر ساخته است.

در عصر حاضر گوشي هاي تلفن همراه با قابليت هاي بالا به عنوان ابزار نوين اطلاع رساني علاوه بر داشتن كاربردهاي وسيع در حوزه اطلاع رساني، موجب مخاطره امنيت شخصي افراد شده است و با توجه به استقبال گسترده كاربران اينترنتي خصوصاً قشر جوان و نوجوان از شبكه هاي اجتماعي مجازي، و بهره گيري از روش هاي ارتباطي مجازي با ديگران از طريق اينترنت افزايش يافته است و به خاطر ويژگي هاي فضاي مجازي از جمله نو بودن اين پديده، بسياري از والدين فرصت، امكان و يا توان كافي براي شناخت اين فضا و كاربردهاي آن را به دست نياورده اند كه در اصطلاح جامعه شناسي از آن به عنوان تأخر فرهنگي ياد مي شود.

اين عدم آشنايي مناسب والدين با اين فضا و در مقابل استفاده روزمره نوجوانان، جوانان و حتي كودكان از اين فضا باعث شده كه يك فضاي محرمانه و خصوصي در داخل خانواده براي فرزندان ايجاد شود و به دليل ويژگي هاي سني بويژه ارضاي حس كنجكاوي هاي خود و سرك كشي در هر حوزه اي و برخورد با اطلاعات و داده هاي غير مرتبط با رده سني خود از فضاهاي ناسالم موجود در اينترنت متأثر شوند.

امروزه با ورود تكنولوژي و وسايل ارتباط جمعي در خانواده، بنيان خانواده ايراني با مسايلي رو به رو شده و فضاي مجازي موجب گرديده تا ما شاهد تغيير ارزش ها و هنجارهاي اجتماعي در سطح جامعه باشيم و اين تغييرات ارزش ها و هنجارها به نوبه خود بنيان هاي خانوادگي را در معرض تهديد قرار مي دهد و مشكلات خانواده ها به صورت ناهنجاري هاي اجتماعي در سطح جامعه بروز مي كند.

ضعف بنيان خانواده يكي از مهم ترين مسائل اجتماعي كه جوامع امروزي به آن مبتلا مي باشند.

ورود اينترنت در حوزه خانواده موجب تغيير نظام ارزشي در خانواده ها گرديده است.

مطالعات نشان مي دهد كه استفاده جوانان از اينترنت موجب كاهش ارزش هاي خانواده شده است.

اينترنت اساسي ترين سهم را در اوقات فراغت مجازي دارد.

جذابيت هاي موجود در فضاي مجازي و امكان سير در فضاهاي سرگرمي بازي و لذت بردن از برنامه ها و قابليت هاي رسانه هاي ارتباط جمعي نوين اوقات فراغت و سرگرمي، به معناي حقيقي آن كمرنگ شده است و افراد را با چالش ديگري چون كمبود زمان نيز مواجه نموده است كه بيشتر در كمبود خواب و استراحت مصداق پيدا مي كند.

بنابراين، اينترنت نه تنها دروازه ورود در فضاي مجازي است.

بلكه فضايي را نيز براي سرگرمي مهيا ساخته كه به سرعت و بطور مداوم رو به رشد است.

اينترنت از جمله مظاهر مدرن عرصه سرگرمي است.

رسانه اي شدن و خانگي شدن توصيف كننده گذران بخش عمده اي از فراغت طيفي از جوانان گرديده است.

بنابراين، گسترش بازي هاي الكترونيكي و سرگرمي هاي مجازي در بين قشر جوان نشانه اهميت اينترنت براي پر كردن اوقات فراغت و تفريح آنان است.

اگر چه بازي و سرگرمي يكي از نيازهاي اساسي براي تخليه هيجان و رشد خلاقيت هاي ذهني به شمار مي رود، اما تاثير استفاده بيش از حد از اين سرگرمي ها علاوه بر ايجاد مشكلات روحي، عدم توانايي در مهار كردن تمايلات، تنبلي، مشكلات جسمي نيز براي كاربران ايجاد مي كند كه مشكلات بينايي ناشي از تمركز و نزديكي به مانيتور رايانه، صدماتي كه به سيستم اسكلتي در اثر نشستن طولاني و نامناسب وارد مي شود و چاقي از آن جمله است.

از ديگر مسائلي كه سرگرمي هاي مجازي براي جوانان ايجاد مي كنند اين است كه سرگرمي هاي مجازي علاقه جوانان به مشاركت اجتماعي و فعاليت هاي مدني را با انگيزه هاي مختلف تحت الشعاع قرار مي دهد و مي تواند بر مهارت هاي اجتماعي آنان و تفريحات گروهي و بازي هاي غير مجازي تاثير منفي بگذارد.

اشاره به اين مسئله ضروري است كه شبكه هاي اجتماعي مجازي با فراهم آوردن امكانات مختلف از جمله بازي ها، سرگرمي ها، امكان بازي به صورت آنلاين، رقابت با ساير كاربران، دعوت ديگر دوستان كاربر به بازي و …… به تاثيرگذاري در روابط و تعلق كاربران و استغراق آنان در اين فضا مي پردازند.

پس، مي توان گفت اينترنت و فضاي مجازي اگرچه داراي مزايا و محاسني مي باشد، اما مي تواند آسيب هاي زيادي را نيز به همراه داشته باشد.

علاوه بر آسيب هايي كه در بالا ذكر شد، آسيب هايي چون اعتياد به اينترنت، پنهان ماندن هويت ها و كنترل ناپذيري در شبكه هاي اجتماعي، كسب هويت هايي جديد و دروغين، ايفاي نقش هاي اجتماعي مجازي غيرواقعي، كلاهبرداري هاي اينترنتي، ورود ارزش هاي غربي از ديگر آسيب هاي فضاي است كه انشاءالله در فرصت هاي بعدي به آن خواهيم پرداخت. 

تاملی بر فضای مجازی و آسیب های اجتماعی آن
5 (100%) 1 vote

دکتر باقر رجبی ویسرودی

سرهنگ دوم؛ جانشين فرماندهی انتظامی شهرستان رودبار. دكتری جامعه شناسی؛ بررسی مسایل اجتماعی ایران

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن